Przyczyny raka prostaty

Rak prostaty to jeden z najczęściej dotykających mężczyzn nowotworów złośliwych. Pod względem umieralności z powodu występowania raka u panów, ustępuje jedynie nowotworowi płuc.

Na tle Europy Polska znajduje się w czołówce państw, w których przedwczesna umieralność na choroby nowotworowe jest bardzo wysoka. Niezwykle istotna w tym względzie jest profilaktyka, dlatego też każdy mężczyzna po ukończeniu 50. roku życia powinien regularnie przechodzić badania profilaktyczne. Według statystyk, w Polsce rak prostaty jest co roku rozpoznawany u ponad 10 tysięcy mężczyzn, z czego prawie połowa chorych umiera.

Do raka gruczołu krokowego dochodzi w sytuacji niekontrolowanego rozrostu zmienionych nowotworowo komórek  wywodzących się z tkanek prostaty. Choroba zalicza się do nowotworów hormonozależnych, a więc powstanie oraz rozwój raka stercza uzależniony jest także od oddziaływania hormonów, a w tym testosteronu. Metabolit hormonu łączy się z androgenowymi receptorami, co powoduje pobudzenie sygnałów wewnątrzkomórkowych, mających duże znaczenie dla powstania i rozwoju nowotworu.

Przyczyny powstania raka prostaty nie są jeszcze do końca znane. Istnieje jednak wiele czynników, które mają istotny wpływ na patogenezę i rozwój choroby. Występuje duża zależność między wiekiem mężczyzny a ryzykiem zachorowania na raka stercza. Nowotwór najczęściej rozpoznaje się u panów między 65. a 74. rokiem życia, chociaż może pojawić się nawet przed ukończeniem 50 lat. Około 70% zachorowań oraz 90% zgonów odnotowuje się jednak u mężczyzn po 65. roku życia.

Ponadto nowotwór gruczołu krokowego częściej dotyka rasę afro-amerykańską, u której wyniki i przebieg choroby są zazwyczaj gorsze niż u innych ras. Najrzadziej chorują natomiast mieszkańcy Azji południowo-wschodniej. Może to mieć związek z odżywianiem się Azjatów, gdyż zrównoważona dieta odgrywa znaczną rolę w profilaktyce niektórych schorzeń prostaty. Szczególnie zaleca się spożywanie tłustych ryb morskich, zawierających kwasy tłuszczowe omega 3. Należy również jeść dużo warzyw, owoców, produktów zbożowych, czy tych bazujących na soi. Trzeba dostarczać organizmowi również niezbędną ilości witamin, w szczególności C, D, E i B12. Wskazuje się także na duże zapotrzebowanie minerałów takich jak selen czy cynk.

Stercz zawiera najwięcej cynku spośród wszystkich narządów, dlatego spożywanie tego minerału jest tak ważnie dla prawidłowego funkcjonowania prostaty. Warto również zadbać o aktywność fizyczną, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia otyłości. Istnieje także długa lista produktów i nawyków, z których powinniśmy zrezygnować, jeżeli dłużej chcemy się cieszyć zdrowym gruczołem krokowym. Do najważniejszych z nich należą: ograniczenie nasyconych tłuszczów, cholesterolu, przetworzonych węglowodanów i słodyczy. Dobrze jest również rzucić palenie i ograniczyć spożywanie alkoholu.

Szacuje się, że około 10% przypadków zachorowania na nowotwór gruczołu krokowego związane jest z dziedzicznością. Jeżeli jeden z naszych krewnych I stopnia (ojciec lub brat) cierpi na raka prostaty, wówczas ryzyko wystąpienia choroby u nas zwiększa się dwukrotnie. Natomiast jeśli nowotwór dotknął dwóch lub więcej krewnych I stopnia, to prawdopodobieństwo zachorowania jest już dziesięć razy większe. Dziedziczna postać raka stercza wyróżnia się wczesną zachorowalnością, lecz przebieg i wyniki leczenia są podobne do przypadków niezwiązanych z dziedziczeniem. Choroba rozwija się bardzo długo i początkowo nie daje żadnych objawów. Od moment pojawienia się pierwszych zmian nowotworowych do ukształtowania guza mija zwykle 10 lat.

Początkowo rak ogranicza się do prostaty, lecz z czasem może tworzyć przerzuty np. w węzłach chłonnych i kościach. Warto zatem przebadać się w kierunki predyspozycji do raka stercza, gdyż tylko wczesna diagnoza pozwala na uleczenie choroby. Należy zwrócić uwagę na to, czy w naszej rodzinie występowały mutacje niektórych genów. Jeżeli znajdujemy się w grupie ryzyka, a nasi krewni cierpieli nie tylko na raka prostaty, ale i piersi, jajnika, czy jelita grubego, wówczas powinniśmy się zdecydować na badania genetyczne. W takim przypadku warto przebadać się na występowanie mutacji w genach: BRCA 1, CHEK2, NBS, RNASEL, ELAC2 i MSR1.